Giữa lòng Hà Nội ồn ào và vội vã, những thanh âm trầm bổng của đàn tranh, đàn nhị phối cùng tiếng phách tiền giòn giã đã tạo nên một khoảng lặng đầy mê hoặc. “Thương Ca Vọng Huế” – chương trình nghệ thuật do Vân Ca Team – nhóm sinh viên lớp BC13B, Khoa Viết văn – Báo chí (Đại học Văn hóa Hà Nội) tổ chức vào 17h30 ngày 9/5/2026 vừa qua không chỉ là một buổi biểu diễn nghệ thuật, mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ của thế hệ trẻ về sức sống mãnh liệt của di sản trong dòng chảy đương đại.
Luồng sinh khí mới cho nhịp phách cổ truyền giữa lòng Thủ đô
Ca Huế từ lâu đã được biết đến là một loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian đặc sắc, là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa dòng nhạc dân gian và nhạc cung đình. Thế nhưng, trong dòng chảy của âm nhạc hiện đại, các thể loại như Pop, EDM hay Hip-hop đang chiếm lĩnh phần lớn không gian giải trí của người trẻ, khiến các loại hình nghệ thuật bác học như Ca Huế dường như trở thành một “báu vật trong tủ kính”. Nhiều người lo ngại rằng, khi những nghệ nhân lão thành dần vắng bóng, liệu những nhịp phách tiền, những điệu Nam Ai, Nam Bình có còn tiếng vang trong đời sống ngày nay.
Đứng trước thực trạng đó, Vân Ca Team đã không chọn cách tiếp cận lối mòn. Thay vì tổ chức một buổi diễn văn nghệ mang tính trình diễn thuần túy, các bạn đã biến “Thương Ca Vọng Huế” thành một không gian văn hóa đa giác quan. Ngay từ khi bước chân vào sảnh hội trường, khán giả đã cảm nhận được một luồng gió mới. Không còn là những sân khấu truyền thống cứng nhắc, ban tổ chức đã khéo léo lồng ghép các yếu tố mỹ thuật sắp đặt, sử dụng ánh sáng để tái hiện một không gian Cố đô vừa cổ kính vừa mang hơi thở nghệ thuật đương đại.
Điểm nhấn trong phần trưng bày chính là cuộc hội ngộ của những “nhân chứng” âm nhạc xứ Huế. Bên cạnh bộ tứ đàn dây quyền năng như đàn Tranh, đàn Nguyệt, đàn Tỳ Bà hay đàn Nhị, sự xuất hiện của tiếng đàn Bầu thủ thỉ cùng nhịp Chén nhạc lách cách giòn giã đã tạo nên một bản hòa sắc thanh âm đầy mê hoặc. Qua không gian triển lãm ấy, những nhạc cụ ấy bỗng hóa thân thành thực thể sống, dẫn dắt người xem đi từ sự tò mò đến lòng tự hào, xóa tan mọi rào cản giữa di sản hàn lâm và hơi thở đời sống đương đại.
“Nhiều người hỏi vì sao chúng em lại chọn Ca Huế giữa lòng Hà Nội – một nơi vốn là cái nôi của rất nhiều loại hình nghệ thuật đặc sắc khác? Thực tế, trong ekip chỉ có duy nhất một thành viên là người Huế, còn lại đều đến từ nhiều vùng miền khác nhau. Nhưng chính điều đó lại khiến chúng em khao khát thực hiện chương trình này hơn. Chúng em nhận ra rằng văn hóa không thuộc riêng một vùng đất nào. Khi một giá trị đủ đẹp, đủ sâu sắc, nó sẽ tự có khả năng chạm tới trái tim của bất cứ ai.” Bạn Tú Quyên – Trưởng ban tổ chức chia sẻ.
Dấu ấn giúp chương trình “đánh thức” khán giả chính là phần talkshow “Giải mã di sản” cùng Host Lê Anh và diễn giả Võ Quê. Tại đây, những khái niệm hàn lâm được “mềm hóa” thành câu chuyện kể đầy mê hoặc, giúp người trẻ định vị giá trị độc bản của Ca Huế trên bản đồ âm nhạc dân tộc.
Hành trình khám phá đi từ sự trầm mặc của điệu Nam (Nam ai, Nam bình) với đặc trưng âm điệu chậm, da diết. Qua lời giải mã, khán giả nhận ra cái buồn của Huế không bi lụy mà mang tính chiêm nghiệm. So với nét tươi sáng của Quan họ Bắc Bộ hay sự bi cảm kịch tính của Cải lương Nam Bộ, điệu Nam của Huế giữ một khoảng lặng tinh tế và riêng biệt.
Sự thú vị tiếp nối qua điệu Lý nhẹ nhàng và điệu Hò gắn liền với nhịp sống lao động. Nếu hò phương Nam phóng khoáng, hò Quảng Bình mạnh mẽ, thì hò Huế lại mềm mại, tiết chế – một sự phản chiếu chân thực tâm hồn duyên dáng của người dân Cố đô. Chính những đối sánh liên vùng này đã giúp các bạn trẻ hiểu sâu sắc về “chất Huế” – một di sản không hề xa cách khi được tiếp cận bằng ngôn ngữ tri thức đầy cảm hứng.
Để đưa những câu hò, điệu lý đến gần hơn với công chúng Thủ đô, các bạn trẻ đã dồn toàn bộ tâm huyết vào việc kết nối với các nghệ sĩ gạo cội, đảm bảo mỗi tiết mục không chỉ chỉn chu về chuyên môn mà còn phải “nhấn” đúng vào cảm xúc của khán giả hiện đại,Tú Quyên nhấn mạnh: “Chúng em không chỉ muốn tổ chức một đêm diễn, mà hy vọng “Thương ca vọng Huế” sẽ trở thành một dư âm đẹp, một nhịp cầu nối đưa những giá trị xưa cũ tiệm cận với thị hiếu giới trẻ một cách tự nhiên và đầy cảm xúc nhất.”
Từ sự chân thành và tư duy sáng tạo của những người làm báo trẻ đã giúp chương trình thoát khỏi sự khô khan của những bài giảng lý thuyết. Họ đã thực sự mang đến một thực thể sống, nơi người trẻ có thể chạm vào, nhìn thấy và cảm nhận bằng tất cả các giác quan.
Khi di sản “sống” bằng ngôn ngữ sáng tạo của thế hệ Gen Z
Điểm khác biệt lớn nhất của “Thương Ca Vọng Huế” chính là việc áp dụng tư duy truyền thông đa phương tiện, đây được coi là một thế mạnh đặc trưng của nhóm sinh viên của khoa Viết văn, Báo chí. Để chuẩn bị cho sự kiện diễn ra trọn vẹn, đội ngũ chương trình đã trải qua một hành trình dài xây dựng chiến dịch truyền thông “chạm đến trái tim”. Họ không chỉ quảng bá về một sự kiện, mà họ đang kể một câu chuyện về tình yêu di sản qua lăng kính của những người trẻ tuổi.
Trên sân khấu, sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại được thể hiện rõ nét qua kịch bản chương trình. Khán giả được dẫn dắt qua những cung bậc cảm xúc khác nhau: từ sự thiết tha, sâu lắng của các làn điệu Nam như Nam Ai, Nam Bình gợi nhớ về nỗi niềm của một vùng đất cố đô cổ kính cho đến sự vui tươi, rộn rã của các điệu khách, điệu hò như Hò giã gạo, Hò mái nhì. Điều thú vị là các tiết mục không diễn ra một cách độc lập mà được kết nối bởi những lời dẫn dắt mang tính tự sự, chương trình talkshow giải mã từng nhịp phách, từng nhạc cụ như đàn nguyệt, đàn nhị hay tiếng phách tiền.
Sự hiện diện của các nghệ nhân gạo cội bên cạnh những gương mặt sinh viên trẻ không chỉ là một màn hòa phối âm nhạc, mà còn trở thành biểu tượng cho cuộc chuyển giao di sản đầy xúc động. Giữa hội trường được bao phủ bởi kỹ thuật visual tái hiện dòng sông Hương, núi Ngự, mạch ngầm văn hóa dường như đã tìm được dòng chảy mới. Khi tiếng đàn réo rắt vang lên, khán phòng như chìm đắm trong không gian mộng mơ của xứ Huế ngay giữa lòng Hà Nội.
Nét đột phá khiến cả khán phòng thực sự bùng nổ chính là bản phối mới đầy sôi động của tác phẩm “Ca Huế – Tình em bến đợi”. Qua tiếng hát đầy nội lực và phong cách trình diễn tươi mới của NSND Diệu Hương, bản phối không còn giới hạn trong sự hoài cổ mà tràn đầy năng lượng thời đại. Đặc biệt, màn giao thoa càng thêm rực rỡ khi những giai điệu truyền thống bất ngờ hòa quyện cùng các câu Rap đầy sắc sảo và ý nghĩa của Rapper Tùng GB.
Đây không chỉ là một màn hòa phối âm nhạc, mà là giao điểm rực rỡ giữa cổ điển và hiện đại. Trong không gian được tái hiện bằng kỹ thuật đồ họa hình ảnh sông Hương, núi Ngự, sự kết hợp giữa chị Diệu Hương và Tùng GB bên cạnh các nghệ nhân gạo cội đã trở thành biểu tượng cho cuộc chuyển giao di sản đầy cảm hứng. Sự kiện chứng minh rằng: khi được thổi vào một bản phối trẻ trung, Ca Huế hoàn toàn có thể khiến người trẻ phải “nhún nhảy” và say mê.
Sự thành công của sự kiện cũng như một lời khẳng định đanh thép của thế hệ trẻ: “Giữ gìn bản sắc không phải là bảo tồn trong sự bất biến, mà là làm mới di sản bằng tư duy đa phương tiện”. Thế hệ trẻ không hề quay lưng với truyền thống, trái lại họ đang “thắp lửa” cho những giá trị xưa cũ bằng một ngôn ngữ năng động, sáng tạo và đầy tính tương tác, biến niềm tự hào dân tộc trở thành một thực thể sống động trong hơi thở đời sống đương đại.
Từ giảng đường đến sứ mệnh bảo tồn và lan tỏa giá trị dân tộc
“Thương Ca Vọng Huế” không đơn thuần dừng lại ở một dự án kết thúc học phần của lớp BC13B. Sự thành công vang dội của đêm diễn là minh chứng sống động cho một triết lý đào tạo thực tiễn: “khi báo chí không chỉ nằm trên trang giấy mà hòa quyện cùng dòng chảy văn hóa”. Nhìn cách Vân Ca Team tự tay gây dựng mọi thứ – từ việc nghiên cứu đề tài, thuyết phục các nghệ nhân gạo cội đồng hành, cho đến việc tự thiết kế bộ nhận diện thương hiệu và vận hành một sự kiện quy mô bằng sự chỉn chu khiến cho người ta không còn thấy dáng dấp của những sinh viên trên giảng đường thay vào đó, đó là hình ảnh của những nhà truyền thông văn hóa đầy bản lĩnh và triển vọng. Và để có được cái “chạm” đầy cảm xúc ấy, đội ngũ thực hiện đã phải bước qua một hành trình không ít phép thử.
“Thực hiện một chương trình về văn hóa truyền thống không bao giờ là bài toán dễ dàng, nhất là khi nó không phải một sự kiện dễ bán vé hay huy động nguồn lực. Các bạn đã vượt qua một chặng đường đầy chông gai bằng tình yêu mạnh mẽ với văn hóa dân tộc. Chỉ vài tiếng nữa thôi, chúng ta sẽ cùng nhau ‘wow’ và chúc mừng cho thành quả này.” Tiến sĩ/MC/BTV Trịnh Lê Anh – giảng viên hướng dẫn bộ môn “tổ chức sự kiện” đã có những lời nhắn nhủ đầy cảm xúc.
Sự kiện đã thu hút không chỉ những người làm chuyên môn, các giảng viên trong trường mà còn có sự tham gia của đông đảo cộng đồng sinh viên tại Hà Nội. Nhiều khán giả thừa nhận rằng, trước khi đến với đêm nhạc, họ chỉ biết về Ca Huế qua sách vở hoặc những đoạn clip ngắn khô khan. Nhưng sau “Thương Ca Vọng Huế”, họ đã thực sự bị chinh phục bởi sự tinh tế, thanh tao của loại hình nghệ thuật này. Bạn Hoàng Lan – một khán giả chia sẻ: “Thú thật trước đây mình nghĩ Ca Huế rất khó cảm nhận và chỉ dành cho người lớn tuổi. Nhưng sự kiện hôm nay, được thấy cách các bạn kể chuyện qua tiếng đàn bầu thủ thỉ và nhịp chén lách cách giòn giã thực sự đã lôi cuốn mình. Hóa ra truyền thống không hề xa cách, chỉ là chúng ta chưa tìm đúng cách để chạm vào nó mà thôi.”
Việc một nhóm sinh viên báo chí đứng ra tổ chức một chương trình nghệ thuật dân gian chuyên nghiệp còn mang một thông điệp xã hội sâu sắc. Nó nhắc nhở chúng ta về tầm quan trọng của việc bảo tồn văn hóa trong giáo dục. Khi sinh viên được trao quyền để sáng tạo trên nền tảng truyền thống, họ sẽ tạo ra những giá trị cộng hưởng vô cùng mạnh mẽ. “Thương Ca Vọng Huế” chính là một “hạt mầm” văn hóa đã được gieo xuống, hứa hẹn sẽ nở rộ những hành động thiết thực hơn nữa trong việc bảo vệ các giá trị phi vật thể của dân tộc.
Khép lại đêm nhạc, dư âm của tiếng đàn và nhịp hò vẫn còn vương vấn trong không gian của hội trường. Những tràng pháo tay kéo dài không chỉ dành cho các nghệ nhân, mà còn dành cho lòng dũng cảm và sự nhiệt huyết của Vân Ca Team, các bạn đã chứng minh được di sản không phải là những gì đã cũ, di sản là tương lai nếu chúng ta biết cách trân trọng và phát huy đúng hướng.
“Thương Ca Vọng Huế” đã hoàn thành sứ mệnh của mình – đó là làm sống lại một vùng ký ức văn hóa và thổi vào đó hơi thở của thời đại mới. Hành trình của những người trẻ với Ca Huế có lẽ sẽ không dừng lại ở đây, bởi khi tình yêu di sản đã được đánh thức, nó sẽ trở thành động lực để các bạn tiếp tục dấn thân trên con đường gìn giữ bản sắc dân tộc, mang tiếng vang của quá khứ đồng hành cùng nhịp đập của tương lai.
Trần Quỳnh
